افراد مست خلاقیت بهتری در حل مسئله‌ دارند

نویسندگان: اندرو یاروش

پروفسور اندرو یاروش از دانشگاه ایالت می‌سی‌سی‌پی و همکارانش، به 20 سوژه‌ی مردشان نوشیدنی دادند تا جایی که میزان الکل خونشان تقریباً به حد مستی رسید و سپس به هر کدام از آن‌ها یک مجموعه معما دادند تا آن‌ها را حل کنند. نه‌تنها آن‌هایی که نوشیده بودند پاسخ‌های درست بیشتری را نسبت به گروه کنترل هوشیارمان دادند، بلکه خیلی سریع‌تر به جواب‌ها رسیدند. در نتیجه:

افراد مست خلاقیت بهتری در حل مسئله‌ دارند

پروفسور یاروش، از تحقیق خود دفاع کنید

یاروش: شما غالباً از نویسندگان، هنرمندان و آهنگسازان بزرگ می‌شنوید که ادعا می‌کنند الکل باعث افزایش خلاقیتشان می‌شود یا افرادی که می‌گویند ایده‌هایشان پس از نوشیدن چند پیک بهتر می‌شود. می‌خواستیم اسنادی را برای پشتیبانی از این موضوع ببینیم و اگرچه آزمایشی که انجام دادیم کوچک بود، موفق شدیم. 15 پرسش از یک آزمون حل مسئله‌ی خلاقانه که «آزمون تداعی‌های دور (RAT)» نامیده می‌شود را در اختیار شرکت‌‌کنندگان گذاشتیم – مثلاً «کدام واژه با سه کلمه‌ی «اردک» و «دلار» و «تا کردن» ارتباط دارند؟» پاسخ ما واژه‌ی «اسکناس» است (توضیح مترجم: واژه‌های تست، انگلیسی و دارای چند معنی هستند؛ بنابراین چنین تستی تنها در زبان انگلیسی معنی می‌یابد و در فارسی معنایی ندارد). متوجه شدیم که افراد مست و پاتیل دو الی 3 مسئله بیشتر از افرادی که نوشیدنی نخورده بودند، جواب می‌دادند. آن‌ها همچنین پاسخ‌هایشان را خیلی سریع‌تر و در محدوده‌ی یک دقیقه به ازای هر سوال ثبت می‌کردند که می‌تواند غافلگیرکننده‌تر هم باشد.

اچ‌بی‌آر: بنابراین الکل در کل پروسه‌ی ذهنی ما را کند نمی‌کند؟

کماکان تاثیرگذار است، اما فکر می‌کنیم که حل مسئله‌ی خلاقانه یکی از عواقب کلیدی مستی – فقدان تمرکز – است که البته نتیجه‌ی خوبی به شمار می‌رود. در تمرینی همچون RAT، نباید به تفکر اولیه‌ی خود اکتفا کنید و به نظر می‌رسد الکل کمک می‌کند این افکار به‌ظاهر بی‌ربط به ذهنتان وارد شود. وقتی از شرکت‌کنندگان پرسیدیم که تا چه میزان به تفکر استراتژیک اتکا دارند و چه میزان از بینش‌های ناگهانی برای حل مسئله بهره می‌گیرند، افراد مست 10 درصد بیشتر از همتایان هوشیارشان از این بینش‌ها برای حل مسئله بهره می‌‎گرفتند. امکان دارد با روشی نظام‌مند پیرامون واژه‌های همراه «اردک»، به کلمه‌ی «اسکناس» برسید، اما وقتی به مسائل دشوارتر همچون ارتباط میان واژگان «گریه، جلو و کشتی» می‌رسید، امکان دارد این رویکرد نظام‌مند مدت‌زمان بیشتری روی یک واژه‌ی ناصحیح همچون «کودک» گیر کند و سپس به جواب صحیح که «جنگ» یا «نبرد» است برسد. البته در بسیاری از حوزه‌های دیگر – از کار بر روی مسائل ریاضی پیچیده تا کار با ماشین‌آلات سنگین – کنترل مستی و توجه کماکان یک مسئله‌ی مهم است.

 

سوژه‌های مست بین 13 الی 20 درصد مسئله‌ی بیشتری را نسبت به سوژه‌های هوشیار حل کردند.

 

بنابراین جلسات ایده‌پردازی ما باید به‌جای اتاق هیئت‌مدیره در بارها برگزار شوند؟

اگر نیاز به تفکر خلاقانه دارید، صرف ناهار به‌صورت دورهمی و نوشیدن چند پیک مارتینی می‌تواند مفید باشد. اما بار را در اختیار نمی‌‌گیرید، چون اگر میزان الکل خونتان خیلی بیش از 0.08 شود، احتمالاً فایده‌ی چندانی نخواهید داشت. و امکان دارد با تصور ایده‌های وحشتناک به مشکل بخورید.

شما افراد را تا میزان الکل 0.075 بالا آوردید. آیا این یک عدد ایده‌آل است؟

ایده‌ی ما این بود که آن‌ها را به سمت بالاتر از حد قانونی سوق دهیم. ما مردانی بین 21 تا 30 سال را انتخاب کردیم که تقریباً همین مقدار نوشیدن را در عادت‌هایشان ذکر کرده بودند و از آن‌ها خواستیم به مدت 24 ساعت پیش از مطالعه از مصرف الکل یا مواد اجتناب کنند و 4 ساعت قبل از آزمایش هم غذا یا کافئین نخورند. وقتی آن‌ها وارد شدند، به آن‌ها یک میان‌وعده دادیم – میزان آن بر اساس وزنشان بود – و سپس آن‌ها را به نوشیدن 3 بار وودکا طی یک دوره‌ی 30 دقیقه‌ای دعوت کردیم. نسبت الکل به آبمیوه همیشه 1 به 3 بود، اما افراد سنگین‌تر نوشیدنی‌های بزرگ‌تری دریافت می‌کردند. سپس آن‌ها را واداشتیم تا در دم‌سنج فوت کنند تا مطمئن شویم که آن‌ها به میزان هدف رسیده‌اند. اما در مطالعات متعاقب که توسط ماتیاس بندک و همکارانش در سال گذشته انجام گرفت، سوژه‌هایی که تا حد 0.03 نوشیده بودند نیز نسبت به همتایان هوشیارشان عملکرد بهتری در آزمون RAT داشتند.

آیا باید حتماً کیپ کادر باشد؟

من شراب قرمز را ترجیح می‌دهم. کوکتل وودکا-کران‌بری خیلی در این مطالعات استفاده می‌شود، زیرا می‌توانید به‌سادگی مقادیر مختلفی از الکل را به افراد بدهید و آبمیوه طعم هر نوشیدنی را می‌پوشاند. اما در مطالعه‌ی بندک، افراد آبجو نوشیدند. بنابراین به نظر می‌رسد نوع نوشیدنی فرقی نمی‌کند.

 

افراد مست پاسخ‌هایشان را سریع‌تر از افراد گروه کنترل ثبت می‌کردند.

 

مواد چطور؟

نمی‌توانم در این مورد نظر بدهم، اما مطالعات نشان داده‌اند افرادی که از آسیب مغزی خاصی رنج می‌برند، می‌توانند در برخی از تست‌های خلاقانه بهتر عمل کنند، همان‌طور که اگر افراد از میانه‌ی خواب عمیق بیدار شوند چنین وضعی دارند. این یافته‌ها به نظرم منطقی هستند، زیرا به نقصان تمرکز ختم می‌شوند. حتی نوشیدن چای نیز موجب ارتقای نوآوری می‌شود، احتمالاً به دلیل تاثیری که بر آرامش دارد. محققین دانشگاه پکینگ دریافته‌‌اند افرادی که لیپتون داغ نوشیدند، نسبت به آن‌هایی که آب جوش خالی خوردند، توانستند ساختارهای جالب‌تری را با بلوک‌های بازی بچه‌ها بسازند و نام‌های نوآورانه‌تری را برای نام فروشگاه‌های نودل مطرح کنند.

برگردیم به بحث: امکان دارد دلیل نتیجه‌گیری بهتر افراد مست این باشد که ذاتاً باهوش‌تر بوده‌اند؟

حقیقتاً در یکی از معیارهای تیزهوشی، این گروه‌ها را بالانس کردیم: حافظه‌ی کاری. در ابتدا وقتی همه هوشیار بودند، شرکت‌کنندگان را در معرض تعدادی واژه که با مسائل ریاضی درهم‌آمیخته بودند و روی صفحه‌ی کامپیوتر ظاهر شده بودند قرار دادیم، سپس از آن‌ها خواستیم که واژه‌ها را مرتب کنند. افرادی که نمره‎هایشان کمتر از یک پوئن با هم فرق داشت را شناسایی کرده و در گروه‌های جداگانه گذاشتیم، بنابراین امتیاز متوسط گروه‌ها تقریباً برابر بود. پس از انجام آزمایش اصلی، همان تست را دوباره تکرار کردیم و درحالی‌که افراد مست عملکردشان بهتر شده بود، هوشیارها فرقی نکرده بودند.

سوژه‌‎های شما همه مردان جوان بودند. آیا امکان داشت نتایج متفاوتی را با خانم‌ها یا افراد مسن‌تر بگیرید؟

این بحثی است که باید در تحقیقات آینده بررسی شود، اما شک دارم که نتیجه‌ی مشابهی را برای خانم‌های جوان مشاهده کنیم. امکان دارد برای افراد مسن‌تر همین نتیجه باشد، اما وقتی سنتان تغییر می‌کند، فعل‌وانفعالات بسیار متفاوتی در ذهنتان جریان دارند.

چرا تصمیم گرفتید در این مورد مطالعه کنید؟

آیا می‌خواستید عادت‌های نوشیدن خودتان را توجیه کنید؟ خودم طرفدار سرسخت آبجو هستم، اما نه، معمولاً سر کار نمی‌نوشم و تمرکز تحقیقم تنها روی الکل نیست. بیشتر علاقه‌مند بودم که بهبود پتانسیل حل مسئله را مورد بررسی قرار دهم. گفته‌ی معروف ارشمیدس در وان حمام و «یافتم» گفتن‌هایش را به یاد بیاورید؛ همواره برایم سوال بود که افراد چطور ناگهان به چنین بینش‌هایی می‌رسند. یک روز با همکارانم در این تحقیق، گرگوری کولفلش که روی الکل مطالعه‌ می‌کند و جنیفر وایلی صحبت کردم و به گمانمان این موضوع خوبی برای بررسی بود.

آیا دانشمندان مزایای ذهنی دیگری را برای الکل پیدا کرده‌اند؟

یک مقاله با عنوان «گم‌شده در سس» نوشته‌ی مایکل سایت و همکاران در دانشگاه پیتسبرگ می‌گوید که افراد مست آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به سردرگمی ذهنی دارند که همین امر می‌تواند در برخی سناریوها مفید و در برخی دیگر مضر باشد. گرگوری، نویسنده‌ی همکارم، کارهای جالبی را درباره‌ی رهگیری تغییرات انجام داده و از سوژه‌ها خواسته که تفاوت‌هایی میان دو تصویر پیدا کنند. او متوجه شد که افراد در صورت مصرف الکل، عملکرد بهتری را ثبت می‌کنند. این مکانیزم با آن موردی که ما پیدا کردیم مشابه به نظر می‌رسد: فرد مست به‌جای اینکه سراغ بررسی تک‌تک پیکسل‌های تصویر برود، از دور نگاه می‌کند و منتظر می‌ماند تا چیزی به ذهنش برسد. اخیراً به تحقیق جدیدی برخورده‌ام که نشان می‌دهد افراد وقتی مست هستند، زبان خارجی را روان‌تر تکلم می‌کنند که تا حدودی غیرمنطقی است، زیرا صحبت به زبان غیربومی مشخصاً به تمرکز نیاز دارد.

 

سوژه‌های مست «یافتم»های بیشتری را نسبت به همتایان هوشیارشان داشتند.

 

البته شاید بتوانم این مورد آخر یعنی زبان خارجی را به بازدارنده‌های کمتر و اطمینان بالاتر نسبت بدهم. آیا می‎‌توان از همین استدلال برای عملکرد خیلی خوب مست‌ها در تست‌های RAT بهره گرفت؟

امکان دارد. مطالعات نشان می‌دهند که الکل می‌تواند هر دو اثر را داشته باشد. اما در این آزمایش، داده‌های مربوط به این معیارها را جمع‌آوری نکردیم. آنچه می‌دانیم این است که شرکت‌کنندگان مست ما «یافتم»‌های بیشتری را نسبت به دوستان هوشیارشان داشتند.

و این لحظات به عملکرد بهتر و سریع‌تر ختم می‌شوند؟

در این مورد، بله. به‌جای اینکه یک جستجوی متمرکزتر و مبتنی بر هدف را برای پاسخ انجام دهند، آن‌‎ها در پروسه‌ای درگیر می‌‎شوند که دانشمندان حوزه‌ی اعصاب تحت عنوان «گسترش فعال‌سازی» می‌شناسند. اگر به یک fMRI از مغزهایشان نگاه کنید، امکان دارد روشن شدن بخش‌های متفاوتی را ببینید که نشان می‌دهد ناخودآگاه تمامی منابع حافظه‌ی خود را برای واژگان صحیح فعال کرده‌اند.
بنابراین تمامی افراد در مشاغل خلاقانه باید بیشتر بنوشند؟ تعداد بسیار اندکی از متخصصین باید 100 درصد تفکر نوآورانه یا تمرکز 100 درصد داشته باشند، بنابراین به نظرم به وظیفه‌ی شما بستگی دارد. آن مثل قدیمی را احتمالاً شنیده‌اید که «در مستی بنویس، در هوشیاری ویرایش کن». پس دلیل دارد که بخش «ویرایش» را در آن گنجانده‌اند.

 

این مقاله در شماره ی زیر منتشر شده است:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *